Risicofactoren

Niet iedereen loopt evenveel kans op het krijgen van een hart- en vaatziekte. Dit heeft te maken met risicofactoren. Risicofactoren komen vaak samen voor en versterken elkaar.

Bekende risicofactoren voor hart- en vaatziekten zijn:

  • roken
  • stress
  • hoge bloeddruk
  • suikerziekte
  • ongezonde voeding
  • overgewicht
  • cholesterol
  • alcohol
  • leeftijd
  • geslacht
  • erfelijke aanleg
  • reuma
  • weinig beweging
  • menopauze
  • pre-eclampsie

     Roken

Roken is slecht voor uw hart en bloedvaten. Het hart krijgt door koolmonoxide, dat in sigaretten zit, minder zuurstof. En nicotine zorgt ervoor dat de vaatwanden kunnen beschadigen, waardoor ze stugger worden. Door deze beschadiging kunnen zich gemakkelijker cholesterol en vet op de bloedvaten vastzetten. Hierdoor slibben bloedvaten dicht en dit verhoogt de kans op het ontstaan van hart- en vaatziekten.

     Stress

Stress is een normale reactie van ons lichaam op noodsituaties. Het helpt ons scherp te blijven en alert te reageren. Langdurige of hevige kortdurende stress kan het risico op hart- en vaatziekten verhogen. De oorzaak van ongezonde stress is vaak een heftige gebeurtenis in het leven zoals: problemen op het werk of verlies van een baan, overlijden van een dierbare en/of het hebben van een chronische ziekte. Reacties van lichaam op aanhoudende stress zijn onder andere een hoge bloeddruk, hoog cholesterol en ontstekingen. Deze reacties beschadigen de vaatwand en versnellen het proces van slagaderverkalking. Een hoge bloeddruk geeft op termijn een grotere kans op een hartinfarct of beroerte.

     Hoge Bloeddruk

Een hoge bloeddruk (arteriële hypertensie) kan beschadigingen in de vaatwanden veroorzaken. Cholesterol en vet kunnen zich daardoor makkelijker op deze vaatwanden vastzetten, waardoor bloedvaten dichtslibben en de kans op het ontstaan van hart- en vaatziekten wordt vergroot.

     Suikerziekte

Bij suikerziekte (diabetes) is er sprake van een te hoog suikergehlate in het bloed. Dit kan beschadigingen in de vaatwanden veroorzaken. Cholesterol en vetten kunnen zich daardoor gemakkelijk op de vaatwanden vastzetten, waardoor de bloedvaten worden vernauwd. Dit wordt aderverkalking genoemd. Via HartKliniek kunt u worden doorverwezen naar de in cardiologie gespecialiseerd 'cardio'-diëtist van Nutricentrum.

     Ongezonde voeding

Naarmate er meer verzadigd vet en transvet in het eten zit, wordt het risico op hart- en vaatziekten vergroot. Transvet is een onverzadigd vet dat nog slechter is voor de gezondheid dat verzadigd vet. Doordat het slechte cholesterol stijgt, kunnen vetlaagjes zich afzetten in de vaatwanden. Hierdoor slibben bloedvaten dicht en verhoogt de kans op het ontstaan van hart- en vaatziekten. Via HartKliniek kunt u worden doorverwezen naar de in cardiologie gespecialiseerd 'cardio'-diëtist van Nutricentrum.

     Overgewicht

Overgewicht kan leiden tot verschillende gezondheidsproblemen, waaronder:

  • diabetes
  • verhoogd cholesterol
  • hoge bloeddruk

Diabetes (suikerziekte), verhoogd cholesterol en een hoge bloeddruk kunnen beschadigingen in de vaatwanden veroorzaken. Cholesterol en vet kunnen zich daardoor makkelijker op deze vaatwanden vastzetten, waardoor bloedvaten dichtslibben en de kans op het ontstaan van hart- en vaatziekten wordt vergroot. Via HartKliniek kunt u worden doorverwezen naar de in cardiologie gespecialiseerd 'cardio'-diëtist van Nutricentrum.

     Cholesterol

Tijdens het vervoeren van het cholesterol door het lichaam, nestelt het slechte cholesterol (LDL-cholesterol) zich gemakkelijk in de wanden van de bloedvaten. Hierdoor kunnen bloedvaten dichtslibben en verhoogd de kans op het ontstaan van hart- en vaatziekten. Slecht cholesterol wordt veroorzaakt door verzadigde vetten en transvet. Transvet is een onverzadigd vet dat nog slechter is voor de gezondheid dat verzadigd vet. Via HartKliniek kunt u worden doorverwezen naar de in cardiologie gespecialiseerd 'cardio'-diëtist van Nutricentrum.

     Alcohol

Het risico op gezondheidsschade door alcohol hangt af van het totale gebruik en van het drinkpatroon van de drinker. Onder drinkpatroon verstaat men hoeveel alcohol iemand drinkt per keer en hoe vaak. Uit sommige onderzoeken blijkt dat een geringe en regelmatige hoeveelheid alcohol een positief effect op de gezondheid kan hebben. Dat neemt echter niet weg dat de werking van alcohol op de hartspier een slechte uitwerking heeft:

  • Alcohol remt de elektrische stromen in het hart, waardoor het samentrekken van de hartspier minder efficiënt verloopt.
  • Alcohol heeft een giftig effect op eiwitten die van belang zijn voor de pompfunctie van het hart.

Alcohol kan daarnaast de volgende werking hebben:

  • Verhogen van de bloeddruk.
  • Verhoging van de adrenaline in het bloed. Mede hierdoor kunnen hartritmestoornissen worden veroorzaakt.

     Leeftijd

Het risico op het ontstaan van hart- en vaatziekten neemt toe met de leeftijd. Naarmate men ouder wordt, wordt het daarom steeds belangrijker om de beïnvloedbare risicofactoren te vermijden. Gezonde voedingsgewoonten, een gezond lichaamsgewicht, voldoende beweging en niet roken spelen hierbij een belangrijke rol.

     Geslacht

Er zijn grote verschillen tussen mannen en vrouwen op het gebied van hart- en vaatziekten. Zo hebben mannen op relatief jongere leeftijd een verhoogd risico op hart- en vaatziekten en krijgen vrouwen er op latere leeftijd mee te maken, vaak na de menopauze. HartKliniek is bijzonder gespecialiseerd in het verschil tussen mannen en vrouwen. Kijk op >> HartKliniek Vrouw en HartKliniek Man.

     Erfelijke aanleg

Als u twee of meer directe familieleden heeft, zoals ouders, broers en/of zussen, die voor hun 65ste jaar te maken hebben gehad met hart- en/of vaatziekten, dan is de kans groot dat u ook een verhoogd risico heeft op het krijgen van hart- en vaatziekten.

     Reuma

Uit onderzoek blijkt dat langdurig actieve ontstekingsreuma (reumatoïde artritis) de kans op hart- en vaatziekten ongeveer twee keer zo groot kan maken.

     Weinig beweging

Met te weinig beweging kan het lichaam slecht omgaan: er komt te veel slecht (LDL)-cholesterol in het bloed en het risico op suikerziekte (diabetes), hoge bloeddruk (hypertensie) en stress wordt groter. Dat zijn allemaal risicofactoren voor vernauwende slagaderziekte. Iedere dag een half uur matig bewegen is genoeg om het risico flink omlaag te brengen. Matig bewegen wil zeggen: ramen wassen, gras maaien, de trap nemen, een ommetje in de pauze op je werk – maar wel iedere dag een halfuur. Wie het systematisch aan wil pakken, zou dagelijks een halfuur in een straf tempo kunnen wandelen. Hardlopen of intensief sporten hoeft niet.

     Menopauze

In de overgang verandert het lichaam van een vrouw doordat de aanmaak van het hormoon oestrogeen stopt. Hierdoor hebben vrouwen kans dat hun bloeddruk en cholesterolgehalte stijgt. Ook kunnen zij last krijgen van overgewicht en diabetes. Deze aspecten zijn allemaal risico’s voor hartklachten. Na de menopauze maken vrouwen een “inhaalslag” en loopt het proces van aderverkalking sneller dan bij mannen. Al rond het 30ste jaar beginnen de oestrogeenspiegels te dalen tot aan de menopauze rond het 50ste jaar. Het maakt voor het risico op hart- en vaatziekten niet zoveel uit of de menopauze begint met 47 of met 52 jaar. Een vroege menopauze (onder de 35-40 jaar) is echter wel een risicofactor voor hart- en vaatziekten.

     Pre-eclampsie

Bij zwangerschapsvergiftiging of pre-eclampsie kan de bloeddruk aan het einde van de zwangerschap of kort na de bevalling verhoogd zijn (hypertensie). Verhoogde bloeddruk is een risicofactor voor hart- en vaatziekten. De afgelopen jaren is duidelijk geworden, dat vrouwen na een gecompliceerde (Preeclampsie (PE)/HELLP) zwangerschap verhoogd risico hebben om al op jonge leeftijd hypertensie en hart- en vaatziekten te ontwikkelen. Preeclampsie is een complicatie die kan optreden bij een zwangerschap. Het is een combinatie van een te hoge bloeddruk (>140/mm Hg) en eiwitverlies (>0.3 g/24h) via de urine. Het komt voor bij 3-5% van alle, vooral eerste zwangerschappen. Preeclampsie gaat in 10-20% over in het HELLP syndroom. Dit staat voor Hemolyse, Elevated Liver enzymes en Low Platelets (verlaagd aantal bloedplaatjes). Een HELLP syndroom kan soms ook ontstaan uit een tot dan toe gezonde zwangerschap. Het is een ernstige zwangerschapscomplicatie. Na de bevalling verdwijnen de symptomen van het HELLP syndroom veelal weer binnen enkele dagen of weken. De meeste vrouwen worden van verdere follow-up ontslagen indien de bloeddruk zich hersteld heeft. De afgelopen jaren is steeds duidelijker geworden dat vrouwen na een doorgemaakte preeclampsie/HELLP een verhoogd risico hebben om reeds op jongere leeftijd een cardiovasculaire gebeurtenis door te maken. Vrouwen met een doorgemaakte preeclampsie in het verleden zijn geassocieerd met een bijna 4x groter risico op het ontwikkelen van hypertensie. Ook dyslipidemie, obesitas en diabetes zijn vaker aanwezig bij deze vrouwen. Het risico op het ontwikkelen van hart- en vaatziekten is sterk gecorreleerd met de ernst van de metabole afwijkingen tijdens de zwangerschap.

Wat kan ik er aan doen?

Ga actief aan de slag en pas uw leefstijl aan! Er zijn risicofactoren waar u zelf niets aan kunt doen, zoals leeftijd, geslacht of erfelijkheid. Andere risicofactoren kunt u echter wel beïnvloeden. U bepaalt u zelf wat u eet, hoeveel u beweegt en of u rookt.

  • stop met roken
  • beweeg dagelijks, bij voorkeur een half uur lopen
  • eet gezond en zorg voor een goed gewicht (kijk voor dieet op www.nutricentrum.nl)
  • probeer stress te vermijden
  • drink geen (of zo weinig mogelijk) alcohol
  • meet zelf of laat uw bloeddruk regelmatig controleren (< 140/90mmhg, liefst zo laag mogelijk)