Het Vrouwenhart, vrouw en cardiologie


Hart- en vaatziekten zijn niet alleen een 'mannenkwaal'

Dat hart- en vaatziekten een ‘oude mannen kwaal’ zijn, is een hardnekkige mythe. Er overlijden juist meer vrouwen dan mannen aan. De statistieken liegen niet. Hart- en vaatziekten zijn de nummer 1 doodsoorzaak bij vrouwen ouder dan 25 jaar, ongeacht ras of etniciteit. De sterfte aan hart- en vaatziekten is gedaald onder mannen, maar blijft toenemen bij vrouwen. Bij mannen openbaren hartklachten zich vaak op jongere leeftijd. Bij vrouwen neemt het risico juist na de overgang toe. Bij mannen ontstaat hartfalen meestal door een hartinfarct. Bij vrouwen gaat er vaker hoge bloeddruk of suikerziekte aan vooraf. Diabetes heeft bijvoorbeeld een schadelijker effect op de bloedvaten van vrouwen dan bij mannen. Ook de interactie met ontstekingsziekten is anders. Inmiddels is bijvoorbeeld aangetoond dat reuma, vooral bij vrouwen gepaard kan gaan met verborgen aderverkalking. Ook na borstkanker moet men bij vrouwen extra alert zijn, want door bestraling en chemotherapie kan er schade aan het hart ontstaan die pas na jaren zichtbaar wordt. Tenslotte hebben vrouwen met hoge bloeddruk in de zwangerschap bijvoorbeeld een hoger risico om op latere leeftijd hoge bloeddruk te ontwikkelen. En vrouwen die vóór hun 35ste – 40ste in de overgang raken, hebben ook een hoger risico op hartproblemen. Het is belangrijk dat zij daar alert op zijn, om op tijd maatregelen te nemen.

Ook vrouwen leven tegenwoordig ongezonder

Doordat vrouwen steeds meer zijn gaan werken, is het stressniveau aanzienlijk toegenomen. Zeker ook doordat ze het werk vaak moeten combineren met de zorg in huis en voor kinderen. Daarnaast spelen een tekort aan beweging, overgewicht en suikerziekte een grote rol. Roken is echter de grootste boosdoener. Zeker als het gaat om vrouwen die jonger zijn dan vijftig jaar. Inmiddels is bewezen dat vrouwen die roken voordat zij in de overgang komen, gemiddeld dertien jaar eerder een hartinfarct krijgen.

Hoe herken je hart- en vaatziekten bij vrouwen?

Mannen hebben vaak typische signalen, zoals pijn op de borst. De hartklachten waarmee een vrouw bij de dokter komt, zijn vaak anders. Vrouwelijke klachten zijn bijvoorbeeld kortademigheid, oververmoeidheid, ernstige slaapproblemen, duizeligheid of hartkloppingen. Klachten die bovendien soms al jarenlang aanwezig zijn. Deze klachten worden soms afgedaan als gezeur of passend bij de overgang of stress. Ook veel vrouwen zelf hebben niet in de gaten wat er aan de hand is. Maar het zijn wel de klachten die juist bij vrouwen passen en daarom uiterst serieus moeten worden genomen. Het gevaar hiervan is dat de signalen dusdanig vaag zijn, dat het ziektebeeld door zowel artsen als vrouwen zelf niet of te laat wordt herkend. Er ligt nog een ander gevaar op de loer. Hartklachten bij vrouwen lijken erg veel op overgangsklachten. Dit maakt dat het helaas voorkomt dat bij vrouwen de verkeerde diagnose wordt gesteld.

Op welke symptomen (klachten) moeten vrouwen alert zijn?

Opvliegers

Een van de meest bekende symptomen van de overgang is opvliegers. Hot flashes kunnen echter ook ontstaan vanwege een te hoge bloeddruk, dat weer kan leiden tot hart- en vaatziekten. Houden de opvliegers lang aan? Komt er in de familie veel hartfalen voor? Zijn er meerdere risicofactoren aanwezig? Bespreek de klachten dan toch met een huisarts.

Zeurderige  'vage' klachten

Daar waar mannen opeens hevige pijn op de borst kunnen krijgen, voelen vrouwen zich bij hartklachten ‘gewoon’ niet echt goed. Ze voelen zich een beetje slap, zeurderig en moe. Ze hebben last van hartkloppingen, ervaren (extreme) vermoeidheid en slapen slecht. Dit kan een teken zijn dat er mogelijk in de nabije toekomst een hartinfarct op de loer ligt.

Onrustig en angstig gevoel

Uiteraard kunnen mannen en vrouwen ook dezelfde klachten hebben. Denk hierbij aan pijn in de kaak, in de rug en tussen de schouderbladen. Of misselijkheid en braken. Vrouwen kunnen ook nog pijn hebben in de bovenbuik en duizelig zijn. Daarnaast ervaren ze een onrustig en angstig gevoel. Soms ontbreekt de pijn op de borst volledig bij vrouwen, waardoor de klachten kunnen worden verward met bijvoorbeeld griep of burn-out.

Bij vrouwen met onbegrepen vermoeidheidsklachten, kortademigheid, duizeligheid, slapeloosheid, hartkloppingen of pijn op de borst is het verstandig om een hartkwaal uit te sluiten. 

De klachten bij vrouwen moeten serieuzer worden genomen

Vage 'vrouwelijke' klachten worden nogal eens verkeerd ingeschat. Helaas is bijna 50% van de vrouwen zich niet er van bewust dat hart-en vaatziekten het grootste gezondheidsprobleem (meer dan kanker) is van vandaag de dag onder vrouwen. Daarnaast zijn veel artsen niet geschoold in het herkennen van de grote verschillen tussen mannen en vrouwen op het gebied van hart- en vaatziekten en blijken de diagnostische 'mannen'-testen bij vrouwen niet altijd te werken. De veelgebruikte fietstest bijvoorbeeld geeft bij vrouwen lang niet altijd afwijkingen, terwijl er wel degelijk iets mis kan zijn. Zo’n inspanningstest is daarom niet altijd geschikt om de diagnose bij vrouwen goed te stellen. In HartKliniek zullen de cardiologen daarom eerder kiezen voor bijvoorbeeld stress-echocardiologie. Het onderzoek waarbij meer zekerheid kan worden gegeven bij vrouwen. Bent u vrouw en heeft u onbegrepen klachten als boven? Bespreek dit dan met uw huisarts en/of maak een afspraak op het >> speciale vrouwenspreekuur van HartKliniek. Bel ons op 088 - 500 2000 of maak een online afspraak.

Laat je als vrouw niet afschepen met 'het is niets'

Als de dokter het niet begrijpt, kom dan naar het speciale vrouwenspreekuur bij HartKliniek. Bij vrouwen worden risicofactoren als hoge bloeddruk nogal eens ten onrechte toegeschreven aan stress of de overgang. Heeft u bijvoorbeeld een hoge bloeddruk gehad tijdens uw zwangerschap, dan is dat al een voorbode voor het krijgen van hart- en vaatziekten: U heeft twee- tot vijfmaal zoveel kans daarop. Als het niet aan uw hart ligt, is er soms gewoon geen verklaring voor uw klachten. Maar een arts moet er wel goed naar hebben gekeken.

Aderverkalking bij vrouwen

Bij zowel mannen als vrouwen kunnen de slagaders dichtslibben (aderverkalking). Bij mannen ontstaan de vernauwingen in de bloedvaten vooral op één plek in de grotere kransslagaderen van het hart. Bij vrouwen slibben juist de kleinere vaten gelijkmatig dicht – over een grotere lengte – en minder snel dan bij mannen. Hierdoor is de diagnostiek bij vrouwen veel moeilijker dan bij mannen.

Trombose bij vrouwen

Bij trombose stolt het bloed in de bloedvaten zelf. Het gevolg kan zijn dat een (slag)ader wordt afgesloten. Het hart kan dan geen zuurstof meer krijgen met als mogelijk gevolg een hartaanval. Een belangrijke oorzaak voor trombose is het slikken van de anticonceptiepil. Ook te weinig beweging, ongezond voedsel, roken en alcohol kunnen trombose bevorderen.

Borstkanker en cardiologie

De behandeling van borstkanker kan schadelijk zijn voor het hart. Bestraling (radiotherapie) en chemotherapie en medicatie met groeiremmers tegen kanker kunnen leiden tot hartfalen. Zeker als het gaat om behandelingen tegen borstkanker. Reden hiervoor is dat de bestraling altijd plaatsvindt in de buurt van het hart, waardoor er hartcellen beschadigd kunnen raken. Door vroegdiagnostiek van schade door bestraling of chemotherapie, kan hartfalen in een vroegtijdig stadium worden opgespoord met als resultaat een betere behandeling.

Zwangerschapsvergiftiging (pre-eclampsie) en cardiologie

Bij zwangerschapsvergiftiging of pre-eclampsie kan de bloeddruk aan het einde van de zwangerschap of kort na de bevalling verhoogd zijn (hypertensie). Verhoogde bloeddruk is een risicofactor voor hart- en vaatziekten. De afgelopen jaren is duidelijk geworden, dat vrouwen na een gecompliceerde (Preeclampsie (PE)/HELLP) zwangerschap verhoogd risico hebben om al op jonge leeftijd hypertensie en hart- en vaatziekten te ontwikkelen. Preeclampsie is een complicatie die kan optreden bij een zwangerschap. Het is een combinatie van een te hoge bloeddruk (>140/mm Hg) en eiwitverlies (>0.3 g/24h) via de urine. Het komt voor bij 3-5% van alle, vooral eerste zwangerschappen. Preeclampsie gaat in 10-20% over in het HELLP syndroom. Dit staat voor Hemolyse, Elevated Liver enzymes en Low Platelets (verlaagd aantal bloedplaatjes). Een HELLP syndroom kan soms ook ontstaan uit een tot dan toe gezonde zwangerschap. Het is een ernstige zwangerschapscomplicatie. Na de bevalling verdwijnen de symptomen van het HELLP syndroom veelal weer binnen enkele dagen of weken. De meeste vrouwen worden van verdere follow-up ontslagen indien de bloeddruk zich hersteld heeft. De afgelopen jaren is steeds duidelijker geworden dat vrouwen na een doorgemaakte preeclampsie/HELLP een verhoogd risico hebben om reeds op jongere leeftijd een cardiovasculaire gebeurtenis door te maken. Vrouwen met een doorgemaakte preeclampsie in het verleden zijn geassocieerd met een bijna 4x groter risico op het ontwikkelen van hypertensie. Ook dyslipidemie, obesitas en diabetes zijn vaker aanwezig bij deze vrouwen. Het risico op het ontwikkelen van hart- en vaatziekten is sterk gecorreleerd met de ernst van de metabole afwijkingen tijdens de zwangerschap.

Diabetes en vrouwen

Vrouwen die in de overgang zijn of die suikerziekte (diabetes) hebben, zijn een risicogroep voor hart- en vaatziekten. Vrouwen met diabetes type 2 lopen 40 tot 50% meer risico op hart- en vaatziekten dan mannen met diabetes. Dat komt waarschijnlijk doordat vrouwen met diabetes vaak later, en met een hoger lichaamsgewicht, diabetes type 2 krijgen. Mannen krijgen eerder en met een lager gewicht al diabetes type 2. Mannen worden hierdoor in een eerder stadium al behandeld. Bij vrouwen is hun gezondheid al verder verslechterd als ze de diagnose diabetes krijgen. Omdat vrouwen later diabetes krijgen, zitten ze langer in de voorfase van diabetes dan mannen. Ze hebben dan pre-diabetes: een verhoogde bloedsuiker, maar nog geen diabetes. Deze verhoogde bloedsuiker zorgt wel al voor schade aan hart- en bloedvaten.

Hartklachten in de overgang (menopauze)

In de overgang verandert het lichaam van een vrouw doordat de aanmaak van het hormoon oestrogeen stopt. Hierdoor hebben vrouwen kans dat hun bloeddruk en cholesterolgehalte stijgt. Ook kunnen zij last krijgen van overgewicht en diabetes. Deze aspecten zijn allemaal risico’s voor hartklachten. Na de menopauze maken vrouwen een “inhaalslag” en loopt het proces van aderverkalking sneller dan bij mannen. Al rond het 30ste jaar beginnen de oestrogeenspiegels te dalen tot aan de menopauze rond het 50ste jaar. Het maakt voor het risico op hart- en vaatziekten niet zoveel uit of de menopauze begint met 47 of met 52 jaar. Een vroege menopauze (onder de 35-40 jaar) is echter wel een risicofactor voor hart- en vaatziekten.

Expertise vrouwencardiologie spreekuur in HartKliniek

'Toch blijkt achteraf vaak dat er wel klachten waren.....' Door het eerder erkennen en herkennen van de signalen kan een snellere en betere diagnose worden gesteld. Het eerder opsporen van vrouwen met mogelijke hartklachten is ook precies wat HartKliniek wil bereiken met hun expertise en ervaring in vrouwencardiologie. Kijk hier voor meer informatie over dit speciale vrouwenspreekuur.