IJzertherapie bij hartfalen

Hoe ernstiger het hartfalen, des te vaker is er sprake van ijzertekort. IJzerbehandeling kan dan van waarde zijn

Hartfalen met ijzertekort

Hartfalen met ijzertekort is geassocieerd met een verminderde inspanningstolerantie, verminderde kwaliteit van leven en een verhoogd aantal ziekenhuisopnames met 'overvulling (asthma cardiale, decompensatie)' in het ziekenhuis en overlijden. Mensen met hartfalen hebben opvallend vaak te weinig ijzer (ferro) in hun lichaam. Niet alleen komt ijzer tekort (ijzergebrek, ijzerdeficiëntie) vaak voor, ook blijkt het verband te houden met de ernst van hartfalen en mensen met een ijzergebrek hebben een slechtere prognose dan patiënten zonder een tekort aan ijzer. In HartKliniek Nederland kunnen hartfalenpatiënten worden behandeld met intraveneuze suppletie van ijzer.

Behandeling met een ijzerinfuus

Correctie van het ijzertekort bij patienten met hartfalen met behulp van ijzer suppletie in de vorm van intraveneus ferric carboxymaltose heeft in recente studies (FAIR-HF en CONFIRM-HF) een significante verbetering gegeven van inspanningstolerantie en de functionele klasse volgens de NYHA (Internationale codering voor de ernst van hartfalen). Ook het aantal ziekenhuisopnames voor hartfalen daalde (met 61%). IJzer suppletie is daarmee een waardevolle aanwinst voor de behandeling van hartfalen. In de dagbehandeling van Hartkliniek Nederland worden hartfalenpatiënten die hiervoor in aanmerkingen komen, behandeld met ijzerinfuus.  De effecten op uw klachten en ijzerstatus worden drie maanden na dagbehandeling gecontroleerd.

Indicatie (wanneer wordt ijzerbehandeling overwogen?)

Er is een indicatie voor ijzerbehandeling als:

  • serum ferritine < 100 μg/L
  • serum ferritine < 300 μg/L bij een transferrine-verzadiging van < 20 %
  • EF (ejectiefractie) < 45% (maat voor knijpkracht van het hart)

IJzersuppletie intraveneus (via injectie in de bloedbaan) bij hartfalen is volgens de internationale cardiologen-vereniging ESC (European Society of Cardiology) een klasse II A indicatie ongeacht de waarde van het Hb (hemoglobine) en ongeacht de ernst van de klachten (NYHA klasse)..

Contra-indicaties

  • IJzerstapeling of stoornissen in het ijzerverbruik
  • Bekende ernstige overgevoeligheid voor parenterale ijzerpreparaten
  • Zwangerschap tijdens eerste trimester
  • Patiënten met leverfunctiestoornissen
  • Patiënten die een acute- of chronische infectie, astma, eczeem of atopische allergieën hebben

Waarom is ijzer zo belangrijk voor het hart?

IJzer wordt gebruikt voor de aanmaak van ons bloed (de bouw van bloedcellen) en daarnaast is ijzer noodzakelijk voor onderhoud en functioneren van de spieren. Een geleidelijk optredend ijzergebrek zal eerst in de spieren zijn tol eisen voordat het, door een verminderde aanmaak van bloedcellen, bloedarmoede (anaemie) veroorzaakt. Als uw arts bij laboratoriumonderzoek (bloedlab prikken) alleen het Hb (hemoglobine) nakijkt, ziet hij/zij pas in een laat stadium de problematiek. Het is belangrijk om ook het ferritine en transferrine te bepalen. De verminderde spierwerking is een belangrijke negatieve factor voor de hartfalenpatiënt, omdat zijn of haar prognose meer wordt beïnvloed door de kwaliteit van zijn kuitspier dan door de grootte van zijn ejectiefractie. Op beide spiergroepen kan ijzergebrek een negatieve rol spelen. Het optreden van cardiale cachexie zal mede hierdoor worden beïnvloed.

Waarom een injectie en geen ijzertabletten?

IJzer wordt bij orale toediening (ijzertabletten) bij hartfalenpatiënten met een chronische decompensatie slecht geresorbeerd (opgenomen) uit de darm, omdat het meestal in het darm epitheel blijft 'steken'. Dit wordt verder gecompliceerd door het cardio-intestinale syndroom. Onder meer darm-oedeem, een verminderde darm-motiliteit en een verminderde gastro-intestinale bloedstroom dragen hier negatief aan bij. Los daarvan zijn er andere medicamenten, die patiënten met hartfalen nu eenmaal moeten slikken, die de opname van oraal ijzer bemoeilijken. De chronische laaggradige inflammatiestatus van hartfalenpatiënten vormt een blokkade voor de resorptie van oraal ijzer uit de duodenumcel. Chronisch orale ijzertherapie geeft gemakkelijk buikklachten en obstipatieklachten bij de vaak oudere hartfalenpatiënten. Daarnaast is mede hierdoor sprake van een slechte therapietrouw. Voor het gebruik van ijzertabletten is bovendien geen wetenschappelijk bewijs aanwezig dat dit bij hartfalenpatiënt gunstig is.