arrow_left Alle nieuwsbrieven

De waarde van het inspanningsonderzoek in de cardiologie

Het inspanningsonderzoek op de fietsergometer of de loopband wordt van oudsher voornamelijk gebruikt voor het opsporen van cardiale ischemie. Hierbij is ST segment depressie in het elektrocardiogram (ECG) het belangrijkste criterium. Het is echter gebleken dat de nauwkeurigheid voor ischemiedetectie beperkt is en dat zowel fout-negatieven als fout-positieven voorkomen. Daarom wordt tegenwoordig aan het inspanningsonderzoek minder de voorkeur gegeven bij de cardiologische diagnostiek. Toch kan het inspanningsonderzoek veel bruikbare klinische informatie opleveren. Het onderstaande geeft daarvan een, zij het niet uitputtend, overzicht (zie tabel 1).

Ischemie

Bij een verdacht of typisch angineus verhaal geeft de inspanningstest informatie over de ernst van de ischemie, door het moment waarop deze optreedt, de mate van ST depressie en het aanwezig blijven in de herstelfase (figuur 1) en soms zelfs elevatie (figuur 2); het optreden van vegetatieve verschijnselen en/of een bloeddrukdaling. Dit is belangrijk voor het bepalen van de urgentie waarmee een patiënt wordt doorverwezen.


Twaalf kanaals ECG tijdens maximale inspanning (links) en enige minuten in de herstelfase (rechts). Er is bij maximale belasting oplopende ST depressie in de precordiale afleidingen, mogelijk ten gevolge van ischemie. Het optreden van persisterende aflopende ST depressie in de herstelfase duidt echter op (belangrijke) ischemie (in casu dreigend infarct).
Twaalf kanaals ECG in rust (links) en enige minuten na start inspanning (rechts), geregistreerd bij een 65 jarige vitale man met recente borstklachten. Bij inspanning ontstaat ST elevatie in de onderwandsafleidingen wijzend op afsluiting van de rechter kransslagader. Dit herstelde weer na staken van de test. Patiënt werd per ambulance naar een interventiecentrum vervoerd, waar met behulp van een stent het vat geopend werd.

Niet op ischemie berustende ST elevatie: Early repolarisation

Bij asymptomatische personen, meestal jonge mannen, kan ST elevatie geregistreerd worden, bekend onder de naam early repolarisation (ER). De ST elevatie verdwijnt bij inspanning (figuur 3). Er is geen onderliggend structureel hartlijden aanwezig. Bij overlevers van plotselinge hartstilstand is een hoger incidentie van ER waargenomen, maar het individuele risico van ER in de algemene populatie is laag.

Inspanningstolerantie

Bij melding van conditieverlies is vaststellen van de inspanningstolerantie een objectieve maat om de klacht in kaart te brengen. Gunstige bevindingen tijdens de test kan nieuwe zekerheid en geruststelling geven (“re-assuring”).

Twaalf kanaals ECG in rust (links) en tijdens inspanning (rechts) bij een man met een rust ECG met ST elevaties in de precordiale afleidingen ten gevolge van early repolarisation. Tijdens inspanning verdwijnt de ST elevatie.

Bloeddrukgedrag

Het bloeddrukgedrag tijdens inspanning geeft informatie bij het vermoeden op of bepalen van de ernst van hypertensie. Gelet wordt op hoog oplopende systolische waarden, boven de 220 mmHg, en het stijgen van de diastolische druk. Deze laatste hoort normaliter immers te dalen door vasodilatatie.

Differentiëren kortademigheid

Bij dyspnoeklachten kan de inspanningstest helpen om te differentiëren tussen een cardiale of pulmonale oorzaak: daling van de zuurstofsaturatie wijst op een longprobleem. Ook kan dyspnoe het gevolg zijn van musculoskeletale problemen of van gebrek aan conditie bij sedentaire personen of als uiting van long Covid.

Geleidingsstoornissen

Tijdens inspanning kan een linker bundeltakblok ontstaan doordat deze bundel dan niet in staat is tijdens hogere hartfrequenties te geleiden (figuur 4); deze overgang kan ongemerkt voorbijgaan, maar ook als een knik in de inspanningstolerantie worden ervaren. Het verklaart dan de klachten zonder dat er van ischemie sprake hoeft te zijn.

Bij een eerste of tweede graads AV geleidingsstoornis kan bij inspanning een verbetering of afname van de geleiding optreden; bevindingen, die mede het verdere beleid bepalen.

Twaalf kanaals ECG in rust (beide panelen links) en enige minuten na start inspanning (beide panelen rechts). De smalle QRS complexen in de rustfase, verbreden bij inspanning ten gevolge van een geleidingsblok in de linker bundel.

Ritmestoornissen

Bij patiënten met hartkloppingen geeft de inspanningstest informatie over het gedrag bij boezem- of kamerextrasystolen: verdwijnen deze of nemen ze juist toe? In het laatste geval is verder onderzoek naar structureel of functioneel hartlijden nodig.

Inspanning kan ook tachycardieen induceren, zoals boezemtachycardie (figuur 5), boezemfibrilleren (figuur 6) en sommige ventrikeltachycardiëen. Van de laatste zijn idiopathische meer benigne monomorfe vormen bekend, maar ook een hereditaire, maligne vorm, bekend staand onder de naam catecholaminerge polymorfe ventrikeltachycardie (figuur 7) (uit: C.van der Werf, A A M Wilde, http://dx.doi.org/10.1136/heartjnl-2012-302033)

Precordiale ECG afleidingen. Links is er tijdens inspanning een plotselinge symptomatische versnelling van het ritme ten gevolge van een boezemtachycardie, die na een halve minuut spontaan weer vertraagt en overgaat in sinusritme (rechts)
Precordiale ECG afleidingen bij een getrainde duurloopster met niet eerder gedocumenteerde klachten van hartkloppingen tijdens inspanning gepaard met abrupte afname van de inspanningstolerantie. Bij maximale inspanning gaat de sinustachycardie (met rechter bundeltakblok) over in atriumfibrilleren met een hoge volgfrequentie.
Catecholaminerge polymorfe tachycardie bij verschillende stadia van een inspanningstest.


Heeft u inhoudelijke vragen aangaande het onderwerp van deze nieuwsbrief? Stuurt u dan gerust een email naar communicatie@hartkliniek.com.

Lees hier meer nieuws

Het potentieel van HIIT training bij patiënten met hart- en vaatziekten.

Cardiovasculaire aandoeningen zijn wereldwijd een van de belangrijkste oorzaken van mortaliteit. HIIT training blijkt effectief. [...]

Myotone dystrofie type 1 en het hart

Patiënten met MD 1 ondervinden vaak geen directe cardiale klachten, waardoor de patiënt en zorgverlener het risico onderschatten. [...]

Hartkloppingen: overslag of extra slag?

Hartkloppingen hebben we allemaal wel eens. Meestal wordt dat beleefd als normaal: bij inspanning of nervositeit. [...]

Geen nieuwsartikel missen?

Ontvang per mail het meest recente nieuws over cardiologie

*verplicht
phone