Maak een afspraak: 088 - 500 2000

Opsporing Verzocht: Diastolisch Hartfalen

HartKliniek casuïstiek uit de dagelijkse praktijk

Hartfalen bij intacte of nagenoeg intacte systolische linker ventrikelfunctie* komt in 40% van alle hartfalenpatiënten voor. Het stellen van de diagnose berust op anamnese, lichamelijk onderzoek en de aanwezigheid van een normale of nagenoeg normale linker kamerfunctie (LVH) bij echo hart. Evaluatie van de diastolische functie van de linker ventrikel heeft voornamelijk een prognostische betekenis.

* Tegenwoordig ook genoemd: HFpEF (Heart Failure with preserved Ejection Fraction).

Casus
Een 44-jarige man werkzaam als binnenvaartschipper en bekend met lastig in te stellen diabetes, hypertensie, hypercholesterolemie en adipositas (kenmerken van het metabool syndroom). Als medicatie gebruikte hij insulines, metformine, nifedipine en simvastatine. In het verleden heeft hij een coronaire interventie (dotter) gehad in het kader van een ACS (acuut coronair syndroom). In verband met bedlegerigheid en toegenomen kortademigheid werd hij door mij, samen met zijn huisarts, voor een eenmalig consult thuis bezocht. Hierbij bleek sprake te zijn van een toegenomen lichaamsgewicht (10 kg) en buikomvang. Daarnaast hield hij vocht vast in zijn onderbenen. Het door mij bij de patiënt thuis gemaakte echo liet opvallend genoeg een normale systolische linker ventrikelfunctie zien met enige concentrische hypertrofie (LVH) en ook normale hartklepfuncties. De diastolische functie was echter zeer fors gestoord. Er bleek sprake te zijn van een zogenaamd restrictief vullingspatroon van de linker ventrikel (figuur 1), passend bij ernstige diastolische dysfunctie van de linker ventrikel. Na starten met furosemide 80mg verdwenen zowel de dyspnoe als de perifere oedemen. Patiënt viel ongeveer 8-10 kg af (en bereikte hiermee zijn oude gewicht). Met zijn huisarts heb ik vervolgens afspraken gemaakt dat patiënt naast de furosemide door kan gaan met zijn huidige medicatie waaronder ook nifedipine. Daarnaast zijn wij ook bij hem gestart met een nitraat. Hij wordt thans alleen nog in de eerste lijn gecontroleerd.

Restrictief vullingspatroon van de linker ventrikel

Figuur 1. Restrictief vullingspatroon van de linker ventrikel, waarbij de E-top >3 maal zo hoog is als de A-top (echodoppler).


Bespreking
Het metabool syndroom wordt geassociëerd met diastolische linker ventrikeldysfunctie, waarbij het hebben er van niet enkel wordt bepaald door de aan- of afwezigheid van hypertensie en linker ventrikelhypertrofie (1). Een diastolische dysfunctie is de situatie waarbij het hart wel goed ‘knijpt’ (pompt), maar zich niet goed meer kan ‘ontspannen’ waardoor er een vullingsstoornis kan ontstaan. Diastolische dysfunctie met decompensatio cordis is prognostisch ongunstig.
Behandeling van diastolisch hartfalen is in de acute fase niet anders dan behandeling van systolisch hartfalen en bestaat uit het geven van lisdiuretica (zoals furosemide), verlagen van de bloeddruk en eventueel het geven van nitraten. Voor diastolisch hartfalen bestaat tot op heden geen goede lange termijnbehandeling. Het meeste bewijs van effectiviteit bestaat vooralsnog enkel voor spironolacton (2). Van zowel betablokkers als nitraten zijn er geen gunstige effecten aangetoond voor op de langere termijn.
Chris Hie, cardioloog

Literatuur
1. Ayalon N, Gopal DM, Mooney DM, et al. Preclinical left ventricular diastolic dysfunction in metabolic syndrome. Am J Cardiol 2014;114:838-42.

2. Pitt B, Pfeffer MA, Assmann SF, et al. Spironolactone for heart failure with preserved ejection fraction (the TOPCAT trial). N Engl J Med 2014;370:1383-92.

’Spacer’